• Excursie Kasteel de Essenburgh in Hierden

• Oproep aan de leden van Herderewich

• Dagelijks uitleg voor publiek archeologie

• Lezing ‘Recente opgravingen; ‘Een kijkje in het Middeleeuwse Harderwijk’

• Veel belangstelling voor lezing over Belgenkamp

• Herderewich, 40 jaar de moeite waard

• Laatste veteraan uit de Eerste Wereldoorlog overleden

• Herdenking 21 Joodse Harderwijkers

• Herderewich moet af van stoffig imago

• Ken je stad!

• Hearts of Soul komen graag weer eens naar Harderwijk

• EXCURSIE KASTEEL DE ESSENBURGH IN HIERDEN

Op woensdag 20 juni 2012 organiseert Herderewich voor haar leden een excursie naar Kasteel de Essenburgh te Hierden. U komt op eigen gelegenheid naar Kasteel De Essenburgh, waar u om 19:00 uur wordt ontvangen met koffie of thee en appelgebak. De heer Toon van de Ven zal in vogelvlucht iets vertellen over de geschiedenis van de Essenburgh. Na de pauze zal een rondleiding worden gegeven die tegen 21:30 uur is afgelopen.

De excursie is uitsluitend bedoeld voor leden van Herderewich. De kosten van de excursie bedragen € 7,50 per persoon. Dit is inclusief koffie/thee, appelgebak en een drankje in de pauze. U meldt zich aan via het overmaken van € 7,50 naar rekeningnummer 3036192 van Herderewich onder vermelding van "Excursie Essenburgh". De aanmeldingen worden verwerkt in volgorde van binnenkomst.

Wacht niet te lang met overmaken, omdat er slechts plaats is voor 40 personen. Vol=vol.

Voor de volledigheid treft u hieronder het complete tijdschema:

19:00 u. Ontvangst in zaal de Bekenburg met koffie/thee en appelgebak

19:30 u. Geschiedenis van de Essenburgh in vogelvlucht door de heer Toon van de Ven

20:15 u. Pauze met drankje naar keuze

20:45 u. Rondleiding in 2 groepjes van 20 personen

21:30 u. Afsluiting

Kasteel de Essenburgh is goed bereikbaar per openbaar vervoer (bus 103 vanuit Harderwijk).

• OPROEP AAN DE LEDEN VAN HERDEREWICH

Onze vereniging is dit jaar weer present tijdens diverse hoogtijdagen in Harderwijk, Hierden en zelfs Ermelo.

De vereniging heeft een verkoopkraam en soms is ook de Vischpoort geopend. Voor deze bemensing zoeken wij nog vrijwilligers. Het is de bedoeling, dat u één of meer dagdelen (een morgen of een middag) met iemand anders een kraam onder uw hoede neemt. Ook kunt u er voor kiezen op de Vischpoort aanwezig te zijn om bezoekers te ontvangen. Wij zoeken nog vrijwilligers voor de volgende dagdelen:

Zaterdag 7 juli

Woensdag 18 juli

Woensdag 25 juli

Woensdag 1 augustus

Zaterdag 18 augustus

Zaterdag 25 augustus

Zaterdag 8 september

Boerenmarkt te Hierden, Kraam

Hanzedagen, Kraam

Hanzedagen, Kraam

Hanzedagen, Kraam

Oogstfeest Ermelo, Kraam

Visserijdag, Kraam

Open monumentendag, Vischpoort

10:00 tot 13:30 uur

13:30 tot 17:00 uur

11:00 tot 14:00 uur

14:00 tot 17:00 uur

11:00 tot 14:00 uur

11:00 tot 14:00 uur

14:00 tot 17:00 uur

13:30 tot 17:00 uur

09:00 tot 13:00 uur

09:00 tot 13:00 uur

Misschien iets voor u? Meldt u dan aan op secretaris@herderewich.nl onder vermelding van uw telefoonnummer en eventuele wensen. Wij nemen daarna contact met u op om u in te delen.

• DAGELIJKS UITLEG VOOR PUBLIEK ARCHEOLOGIE

Harderwijk legt een openbaar strandeiland aan in het Wolderwijd. Daaraan voorafgaand vindt archeologisch onderzoek plaats. Het Archeologisch Dienstencentrum heeft veel ervaring met onderzoek naar scheepvaart gerelateerde zaken op het land en in het water. "We hebben sinds 2005 een maritieme afdeling en doen projecten in de polders, rivieren, het IJsselmeer en de Noordzee", legt projectleider Wouter Waldus uit. "Vorig jaar hebben we in de IJssel bij Kampen nog een kogge ontdekt. Op deze locatie aan de Harderwijkse boulevard is veel gevaren dus er kunnen zeker scheepswrakken liggen, of spullen van opvarenden." Tot nu toe zijn nog geen resten van schepen gevonden, maar mocht dit wel gebeuren dan wordt het archeologisch onderzoek verlengd.

Overigens geven de archeologen dagelijks vanaf 15.30 uur tekst en uitleg aan het publiek over de gedane vonsten

(BRON: De Stentor 170312)

• LEZING ‘RECENTE OPGRAVINGEN; ‘EEN KIJKJE IN HET MIDDELEEUWSE HARDERWIJK’

Op 18 april organiseert Oudheidkundige Vereniging Herderewich dit seizoen haar 2de lezing en deze keer gaat het over de recente opgravingen in Harderwijk. Martin Schabbink, projectleider bij Archeologisch Adviescentrum Raap, brengt verslag uit van opgravingen in de Brugge-, Vijhe- en Academiestraat waar in putten van 2 bij 2 meter afvalcontainers zijn geplaatst. Voorafgaande aan deze plaatsingen kregen archeologen van RAAP de gelegenheid archeologische resten te documenteren en te onderzoeken.

Het doel van het onderzoek was de ondergrond van de middeleeuwse stad in kaart te brengen en te bepalen waar de hoogste delen liggen die inzicht kunnen geven hoe de stad zich heeft ontwikkelt. Het vermoeden dat het gebied rond de Vismarkt, Hoogstraat en Bruggestraat de oudste kern van de stad was, werd bevestigd door de vondst van aardewerkscherven uit de 12e eeuw. Op het plein voor de Grote-, of Onze Lieve Vrouwekerk werden in een kijkgat zeven begravingen en de fundering van een oude muur blootgelegd. Het is niet duidelijk of het een oude muur rond het kerkhof of mogelijk zelfs een deel van de Mariakerk betreft die bekend is uit 1352.

Muurresten en menselijke botfragmenten zijn aangetroffen op de hoek Donkerstraat/Markt. Het betreft bij deze hoogstwaarschijnlijk de begrenzing en verstoorde begraafplaats van het oudste klooster van de stad: het Minderbroedersklooster dat voor het eerst vermeld wordt in 1290. Wie graag geïnformeerd wil worden deze opgravingen is van harte welkom op deze lezing die op woensdagavond 18 april wordt gehouden in de Catharinakapel. De lezing begint om 20.15 uur en zal een uurtje duren. Na de pauze wordt het tweede gedeelte van de avond besteed aan de ledenvergadering van Herderewich en zowel oud- als nieuwe leden zijn hiervoor van harte uitgenodigd.

- Lezing op woensdagavond 18 april

- Ontvangst vanaf 19.45, aanvang 20.15

- Locatie Catharinakapel Harderwijk

- De toegang is gratis, maar vol is vol.

- Kijk hier voor de poster

• VEEL BELANGSTELLING VOOR LEZING OVER BELGENKAMP

Een grote groep belangstellenden toonde afgelopen woensdag interesse voor de lezing over het Belgenkamp door de heer Anton Reijngoudt uit Ermelo. Deze historicus, die zijn doctoraal pas na zijn pensionering behaalde, vertelde op boeiende wijze over het grote militaire vluchtelingenkamp op de plaats waar nu Bouw & Infra Park ligt, en juist op die plek werd deze lezing gehouden. De zaal was gevuld met zeker 125 toehoorders die het verhaal over dit vluchtelingenkamp nog eens wilden horen tegen de achtergrond van de verschrikkingen van de Eerste Wereldoorlog. Anton Reijngoudt vertelde zijn indrukwekkende verhaal en doorspekte dit met humor en anekdotes.

Het was de eerste lezing dit seizoen van de 40-jarige Oudheidkundige Vereniging Herderewich. In de volgende lezing op woensdag 18 april komt een archeoloog van Archeologisch Adviesbureau Raap vertellen over de meest recente opgravingen in Harderwijk. Deze lezing vindt plaats in de Catharinakapel te Harderwijk.

• HERDEREWICH, 40 JAAR DE MOEITE WAARD

Op de Vischpoort is aan de jongste voorzitter ooit (31!) van de Oudheidkundige Vereniging Herderewich de voorzittershamer uitgereikt.

In ‘De Vischpoort’, het verenigingsgebouw van de Oudheidkundige Vereniging Herderewich, wordt naast het feit dat de vereniging 40 jaar bestaat, een nieuwe voorzitter geïntroduceerd. Van 1998 tot en met 2009 is Niek de Jong voorzitter geweest en na zijn terugtreden hebben Jeroen de Jong en Piet Stellingwerf als interim voorzitter gefungeerd. Sinds kort is het voorzitterschap aan Wietse Goedhart overgedragen. Wethouder Laurens de Kleine neemt de voorzittershamer over van de Jong en typeert de afgetreden voorzitter in één zin. “Niek was Herderewich!” Nadat hij de hamer aan Goedhart heeft overhandigd feliciteert hij de vereniging met haar 40 jarig jubileum en spreekt hoop uit dat de verjonging haar invloed zal krijgen op de vereniging. “Je ambities zijn groot en probeer samen met de gemeente, het archief, museum op cultureel gebied nauwer samen te werken.”

Kersverse voorzitter Goedhart bruist van energie. “Ik heb er heel veel zin in. Binnen het bestuur en de werkgroepen heeft een verjonging plaatsgevonden. Hierdoor zijn we op het idee gekomen om dit verder uit te bouwen en de jeugd aan ons te binden. Mijn wens is om kinderen tot 16 jaar voor slechts 8 euro lid te laten worden, waarvoor zij net zo veel krijgen als volwassenen. Verder gaan we aan de slag om ook de scholen, de leerlingen van groep 8, hierbij te betrekken. We kunnen hen een hoop bieden, niet alleen op het gebied van educatie, maar ook op het gebied van geschiedenis, historie en stadswandelingen. Ik denk bijvoorbeeld aan een speurtocht voor leerlingen door de historische binnenstad van Harderwijk. Overal wordt flink bezuinigd en daarom zijn we best trots dat we op eigen benen staan. Met onze acht werkgroepen zijn we in staat de gemeente, gevraagd en ongevraagd, van advies te kunnen dienen. Dit wordt dan ook erg gewaardeerd. In het kader van ons jubileum organiseren we dit jaar vijf, in plaats van vier lezingen die vrij toegankelijk zijn voor het publiek en meestal over een historisch onderwerp gaan. Het bijzondere is dat we de lezingen op locatie in Harderwijk verzorgen. Onze eerste lezing ‘Het Belgenkamp’ vindt plaats op 29 februari en wordt gegeven op het Bouw en Infra Park, de exacte locatie van het voormalige ‘Belgenkamp’. Het is tot slot de bedoeling ook een lezing in het Dolfinarium te verzorgen over het ontstaan en de historie van deze belangrijke trekpleister.”

Kader

Herderewich werd in 1972 door een vijftal enthousiaste Harderwijkers opgericht. De bedoeling was de geschiedenis van Harderwijk en Hierden te onderzoeken, deze inzichtelijk te maken en vervolgens voor het nageslacht vast te leggen. Wij moeten er zuinig op zijn want het is dé verbinding met het verleden. Met een lidmaatschap (slechts 16 euro per jaar) draagt men bij aan het behoud van de historie.

• LAATSTE VETERAAN UIT DE EERSTE WERELDOORLOG OVERLEDEN

De laatste veteraan uit de Eerste Wereldoorlog is overleden op een gezegende leeftijd van 110 jaar. De betreffende vrouw, Florence Green, was nooit frontsoldaat en bediende in de officiersmess van de Engelse Luchtmacht (RAF), maar was wel in dienst van de ‘army’ en geldt dus als de laatste veteraan. Met haar dood is dit tijdperk afgesloten al zullen er zeker nog burgers zijn die de verschrikkingen hebben meegemaakt.

Laten we eens terugkijken naar de Eerste Wereldoorlog: De landen van het Europa waren grote concurrenten waar het ging om handel en industrie en men probeerde elkaar op alle fronten de loef af te steken. Hoewel de vorsten van Europa allemaal familie van elkaar waren bestond ook hier een onderlinge enorme wedijver, waarbij vooral Keizer Wilhelm ll van Duitsland zich deed gelden. Na jaren van opgelopen spanningen veroorzaakte de moord op de Oostenrijkse vorst Frans Ferdinand een reactie die tot een van de grootste gewapende conflicten ooit leidde. Duitsland, Rusland en de Geallieerden mobiliseerden hun legers en overal in Europa vertrokken soldaten naar het front, in de rotsvaste overtuiging dat men de oorlog ging winnen. Men ging gemakshalve voorbij aan het feit dat een oorlog meer verliezers dan winnaars kent.

De strijd in Europa begon voortvarend en beide partijen ontwikkelden de ene innovatie na de andere. Vliegtuigen, tanks, kanonnen en gifgas waren producten die in deze tijd werden uitgevonden en/of grootschalig geproduceerd. Het duurde maar even of de legers stonden in België en Frankrijk tegenover elkaar in een uitzichtloze loopgravenoorlog. De loopgraaf was een verschrikking en honderdduizenden jonge soldaten, vaak nog kinderen, werden de dood ingejaagd door hun leiders en regeringen. Het einde kwam pas in zicht toen na vier slopende jaren de Verenigde Staten zich met de strijd gingen bemoeien. Toen door grootse troepenverplaatsingen ook nog een virus van een nieuwe griepvariant werd verspreid werden miljoenen het slachtoffer. Miljoenen mensen stierven als ratten aan de Spaanse Griep.

Wat heeft dat allemaal met Harderwijk te maken? Het is al lang geleden en Nederland was toch neutraal? Toch groeide de bevolking van Harderwijk destijds met 15.000 Belgische vluchtelingen en kwamen ook elders op de Veluwe kampen. In Zeist, Amersfoort en Nunspeet werden vluchtelingen ondergebracht die er gedurende de oorlog verbleven. Terwijl de wereldbevolking decimeerde stortte ook in Nederland, vanwege de beperkingen in de handel, de economie volledig in, wat weer leidde tot een recessie en een nieuwe oorlog. Stemmen die nu steeds roepen dat Europa te duur is wil ik er op wijzen dat duur beter is dat de enorme verliezen van destijds en dat de onderhandelingstafel beter is dan het slagveld. De prijs voor een verdeeld Europa is in de vorige eeuw betaald door de frontsoldaten, Armeniërs en Joden. Om dat te weten hoef je geen veteraan te zijn. Je hoeft alleen naar de geschiedenis te kijken.

• HERDENKING 21 JOODSE HARDERWIJKERS

Harderwijkers lezen namen 21 Joden. Het vroegere Joodse bedehuis bevindt zich in de Jodenkerksteeg, een van de smalle straten van het centrum van Harderwijk. Aan de buitenkant is het nog herkenbaar als synagoge. Tegenwoordig is het echter een christelijk inloophuis dat vooral door vrijwilligers wordt gerund. Op de eerste verdieping bevindt zich een 4 meter lange herinneringswand met foto's van een aantal Harderwijkse Joden en voorwerpen die binnen de Joodse traditie worden gebruikt. Ook een plaquette met twee namenlijsten aan de buitenkant van de synagoge herinnert aan het drama dat Harderwijk trof. De naam Härtz wordt zeven keer vermeld, terwijl Zwart vier keer voorkomt. Achter de namen staan de officiële overlijdensdata. Negentien mensen zijn omgekomen in 1943, één in 1942 en één in 1944. Deze namen, met enkele toevoegingen zoals beroep en leeftijd, worden vrijdag voorgelezen op de Internationale Herdenkingsdag voor de Holocaust. Omdat op 27 januari 1945 het vernietigingskamp Auschwitz werd bevrijd, worden die dag internationaal de Joodse slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog herdacht.

Het idee om de namen voor te lezen, werd vorig jaar geboren. Onder de organisatoren en initiatiefnemers zijn Stien van der Hout en Anton Daniëls, die in 2010 een fotoboek uitbracht over Harderwijkse Joden die in de Tweede Wereldoorlog zijn omgekomen. Van het boek is slechts één exemplaar beschikbaar, dat in de synagoge ligt. Van der Hout, emeritus predikante van de gereformeerde kerk in Kootwijkerbroek, woonde zeven jaar in Israël en is voorzitter van een interkerkelijke werkgroep Kerk en Israël. „Vorig jaar was ik voor de provinciale werkgroep in Winterswijk. Daar bleken ook jaarlijks de namen van omgekomen Joden te worden afgelezen", aldus Van der Hout. Ze vond dit zo bijzonder dat ze het ook in Harderwijk wilde doen. Daniëls: „Het voorlezen van namen is voor een Jood belangrijk. Als je naam niet meer wordt genoemd, ben je echt vergeten."

• HERDEREWICH MOET AF VAN STOFFIG IMAGO

Voorzitter Wietse Goedhart en Theo Bakker: ,,Het is van belang dat we jonge mensen aan ons binden.'' Oudheidkundige vereniging Herderewich is al veertig jaar een begrip in Harderwijk. Desondanks of misschien zelfs wel juist daarom, blijft de groei van het ledenaantal al flink wat jaartjes achter. Het bestuur, dat sinds maart 2011 jaar onder leiding staat van de 31-jarige Wietse Goedhart, wil daar verandering in brengen. "Ons streven is om binnen aanzienlijke tijd de duizend leden te halen", vertellen Goedhart en Theo Bakker, redacteur van het Vittepraetje. Oudheidkundige verenigingen hebben een nogal wat stoffige reputatie. Men denkt al snel aan een zaal vol bejaarden die aandachtig naar een of ander verhaal over de historie van hun dorp of stad zitten te luisteren. Geschiedenis is immers oubollig, nietwaar? Fout, vindt Goedhart. "En we moeten ook af van dat stoffige imago. De toekomst van onze vereniging ligt in de handen van de jongere generaties. Het is daarom van belang dat we jonge mensen aan ons binden." Dat betekent overigens niet dat Goedhart de input van oudere leden niet waardeert. Volgens de nieuwbakken voorzitter vormen zij het kloppende hart van de vereniging. "Het is aan hen om de kennis van de lokale geschiedenis over te brengen op de jongere generaties."

In vergelijking met oudheidkundige verenigingen in andere plaatsen, heeft Herderewich een nogal bescheiden ledenaantal. In Ermelo telt de lokale geschiedenisclub bijvoorbeeld meer dan duizend leden. Arent Toe Boecop in Elburg heeft zelfs meer dan tweeduizend leden. Met haar zevenhonderd leden is Herderewich een stuk kleiner. Dat terwijl de vereniging in principe een grotere vijver heeft om uit te vissen. Volgens Goedhart speelt dat de Harderwijker vereniging juist parten. "Wij houden het er vooralsnog op dat wanneer een plaats kleiner is, er meer betrokkenheid en binding is vanuit de eigen mensen."

Goedhart heeft vorig jaar het voorzitterschap overgenomen. Voor twee interim-bestuurders bekleedde Niek de Jong van 1998 tot 2009 de positie van voorzitter. Hij was de laatste jaren het boegbeeld was van Herderewich. Volgende maand wordt het einde van het tijdperk De Jong officieel bezegeld wanneer hij de voorzittershamer overhandigt aan zijn jonge opvolger. "Ik heb ook bewondering voor de manier waarop hij zich voor Herderewich heeft ingezet. Maar het kan ook tegen je werken wanneer je zolang dezelfde voorzitter hebt." Zolang als De Jong wil Goedhart het voorzitterschap dan ook niet bekleden. "Persoonlijk vind ik dat je om de zoveel jaar moet vernieuwen. Dat komt een vereniging ten goede omdat er zich op deze wijze telkens nieuwe mensen met nieuwe ideeën aandienen."

Bakker onderschrijft de mening van de jonge voorzitter. "Je moet als vereniging blijven vernieuwen. Stilstand is achteruitgang." En dat is precies wat Herderewich momenteel aan het doen is. Zo heeft de vereniging, onder leiding van Goedhart, de digitale wereld omarmd. "Sinds enige tijd hebben we bijvoorbeeld een eigen Facebookpagina. Ook zijn we actief op Twitter." Volgens Goedhart zijn dat goede manieren om jongeren te bereiken. Maar er zijn meer manieren, zo weet de voorzitter. "We zijn bijvoorbeeld ook bezig met de ontwikkeling van een lespakket voor basisscholen. Denk aan een speurtocht voor leerlingen door de historische binnenstad. Ze worden op pad gestuurd met een vragenlijst en moeten zelf de geschiedenis van Harderwijk induiken. We hopen de kinderen op deze manier ook warm te krijgen voor lidmaatschap. Want geschiedenis is gewoon heel leuk, ook voor jongeren."

BRON: De Stentor 250112)

• KEN JE STAD!

Ook voor het bestuur van Herderewich, onze Oudheidkundige Vereniging in Harderwijk, valt nog veel te leren dus onder deskundige begeleiding van Piet Stellingwerf van het Gilde van Stadsgidsen werd begin januari een stadswandeling georganiseerd. De wandeling voerde vanaf de Vischpoort, door de oude vissersbuurt en het vissershuisje naar het Stadhuis en de Grote Kerk. Het zijn plaatsen die iedere Harderwijker kent maar waarvan het verhaal vaak maar ten dele bekend is. De Stadsgids is een deskundige bij uitstek die bij elke plaats een mooi verhaal weet te vertellen. Dat geldt zeker voor Piet Stellingwerf die op het gebeid van militaire historie en de Hanze absoluut een deskundige is. Wie ook zijn stad eens wil ontdekken kan via het Gilde van Stadsgidsen een afspraak maken voor een boeiende ontdekkingstocht in de eigen stad. Informatie is te vinden op www.stadsgidsenharderwijk.com

• HEARTS OF SOUL KOMEN GRAAG WEER EENS NAAR HARDERWIJK

De tijd lijkt soms een beetje stil te staan en dat is zeker het geval als de zusjes Maessen, ook bekend als the Hearts of Soul, het podium in Nijkerk beklimmen. Net als vroeger laten ze hun swingende en ritmische vocals enthousiast de zaal ingaan. Tja, de dames zijn een paar jaar ouder geworden, maar zijn we dat niet allemaal?

The Hearts of Soul hebben ooit historie geschreven in Harderwijk, waar ze eind jaren zestig werden ontdekt. Ze schopten het zover dat zij werden uitgezonden naar het Eurovisiesongfestival. Dat was de tijd dat we nog blij waren met Europa, zo blij dat we er een heel songfestival voor organiseerden, heel lang geleden dus.

Bianca, Stella en Patricia Maessen scoorden met hun meidengroep divers hits, maar doorstonden de tand des tijds niet geheel ongeschonden. Diverse malen wisselde de formatie van naam en samenstelling en in 1996 overleed Patricia, die ook als achtergrondzangeres furore had gemaakt. De dames woonden in België en deden in die tijd vooral optredens in Duitsland en de Benelux. Inmiddels heeft zuster Doreen zich bij de formatie gevoegd, zodat het lied ‘We are family’ van Sister Sledge uit volle borst gezongen kan worden, net als de andere swingende nummers en bekende covers overigens.

Het optreden in het Koetshuis in Nijkerk was voor een privéfeest, maar desgevraagd zijn de zusjes Harderwijk niet vergeten. ‘Misschien kunnen we nog eens optreden in Harderwijk, een gezellige reünie’, roepen de dames. Dat zal ‘Harderwijk Live’ toch prachtig kleuren en veel Harderwijkers op de been brengen. Historie kan toch ook heel mooi zijn. Overigens dateert de laatste song van de dames ‘Suddenly You’ heel recent uit 2010.